Autorzy: prof. dr hab. Dariusz Tłoczyński (Uniwersytet Gdański), dr Elżbieta Szaruga (Uniwersytet Szczeciński)
XXI Międzynarodowa Konferencja EURO-TRANS, która odbyła się w dniach 22–23 września 2025 roku, stanowiła przestrzeń pogłębionej refleksji nad kierunkami transformacji współczesnego transportu – rozumianego już nie jako odrębny sektor gospodarki, lecz jako system naczyń połączonych, kształtowany jednocześnie przez procesy technologiczne, regulacyjne i geopolityczne. Struktura programu oraz dobór prelegentów sprawiły, że kolejne sesje układały się w logiczną narrację, prowadząc od zagadnień infrastrukturalnych, przez środowiskowe, aż po systemowe wyzwania globalnych łańcuchów dostaw.
Punkt wyjścia dla tej narracji stanowiła sesja plenarna poświęcona zagadnieniu connectivity w rozwoju portów lotniczych. Wystąpienie keynote speaker prof. Anne Graham (University of Westminster, Wielka Brytania) wyraźnie przesunęło perspektywę dyskusji – z poziomu pojedynczych inwestycji infrastrukturalnych na poziom funkcjonalnych powiązań między gałęziami transportu. Lotniska zostały przedstawione nie jako izolowane węzły, lecz jako elementy złożonych systemów mobilności, których efektywność zależy od integracji z transportem kolejowym i drogowym. Moderacja prof. dr. hab. Dariusza Tłoczyńskiego (Uniwersytet Gdański) nadała dyskusji kierunek konfrontujący tę perspektywę z realiami wdrożeniowymi, co znalazło odzwierciedlenie w głosach dr. Filipa Czernickiego (Centralny Port Komunikacyjny), dr. Jakuba Majewskiego (Uniwersytet Warszawski), dr. Tomasza Szymczaka (Port Lotniczy Warszawa-Modlin), Magdaleny Jaworskiej-Maćkowiak (Polska Agencja Żeglugi Powietrznej) oraz Andrzeja Kobielskiego (Enter Air).
Kolejna część obrad, realizowana we współpracy z European Platform of Transport Sciences (EPTS) i moderowana przez Sebastiana Belza (EPTS Foundation), koncentrowała się na problematyce integracji transportu kolejowego w Europie. Wystąpienia prof. Borna Abramovića (University of Zagreb, Chorwacja), prof. Elmara Wilhelma Fürsta (Vienna University of Economics and Business, Austria), prof. Laurenta Guihéry’ego (CY Cergy Paris Université, Francja) oraz prof. Stefano Ricciego (Sapienza Università di Roma, Włochy) podkreślały znaczenie interoperacyjności oraz konieczność dalszej harmonizacji systemów kolejowych w wymiarze międzynarodowym.
Druga sesja plenarna pt. „Is greening the only way forward for transport development?”, moderowana przez prof. dr. hab. Ernesta Czermańskiego (Uniwersytet Gdański), wprowadziła perspektywę zrównoważonego rozwoju jako jednego z kluczowych wyzwań sektora transportowego. Wystąpienie keynote speaker prof. Thierry’ego Vanelslandera (University of Antwerp, Belgia) oraz głosy prof. Michele Acciaro (Copenhagen Business School, Dania) i Bartłomieja Felczyńskiego (Zarząd Morskiego Portu Gdańsk) wskazywały na konieczność równoważenia celów środowiskowych z uwarunkowaniami ekonomicznymi.
W sesji tematycznej „Sustainability transitions in transport and logistics”, moderowanej przez prof. dr. hab. Janusza Figurę (Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu), zaprezentowano wystąpienia o wyraźnie analitycznym charakterze. Prof. Aleksandra Bartosiewicz (Uniwersytet Łódzki) oraz dr Renata Pisarek-Bartoszewska (Uniwersytet Łódzki) przedstawili wyniki badań dotyczących efektywności operacji cargo na lotniskach z wykorzystaniem metody DEA, natomiast prof. Janusz Figura podjął problem wiarygodności deklaracji środowiskowych w sektorze TSL.
Równoległa sesja „Cities and transport: new connections”, moderowana przez dr Dorotę Książkiewicz (Uniwersytet Gdański), koncentrowała się na zagadnieniach mobilności miejskiej. Wśród zaprezentowanych badań znalazły się m.in. analizy transformacji przestrzeni miejskiej na przykładzie Gdyni (prof. Daniel Kaszubowski, Politechnika Gdańska; prof. Adam Przybyłowski, Uniwersytet Morski w Gdyni i zespół), roli taksówek w systemie transportu publicznego (prof. Grzegorz Dydkowski, Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach; dr Anna Urbanek, Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach) oraz potencjału wdrażania koncepcji Mobility-as-a-Service w dużych miastach (Beata Chmiel, Patryk Wierzbowski). W sesji tej ciekawe było wystąpienie prof. Adama Pawlicza (Uniwersytet Szczeciński) wraz z zespołem nt. „On the Periphery of Events: Road and Rail Transport and the Conference Market in Poland”. Wystąpienie to wprowadziło wątek relacji pomiędzy transportem drogowym i kolejowym a rynkiem wydarzeń konferencyjnych, wskazując na specyficzną zależność pomiędzy dostępnością transportową a rozmieszczeniem i intensywnością organizacji wydarzeń naukowych i biznesowych w Polsce.
Drugi dzień konferencji charakteryzował się wyraźnym przesunięciem akcentów w kierunku zagadnień technologicznych oraz globalnych uwarunkowań funkcjonowania transportu. Sesja dotycząca transformacji technologicznej i zastosowania sztucznej inteligencji w zarządzaniu łańcuchem dostaw, moderowana przez dr. Tomasza Wiśniewskiego (Uniwersytet Szczeciński), zgromadziła przedstawicieli różnych ośrodków akademickich, w tym prof. Adama Figla (Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie) oraz dr Aleksandrę Wawrzyńską (Uniwersytet Morski w Gdyni). Dyskusja koncentrowała się na roli narzędzi analitycznych i automatyzacji procesów.
Równoległa sesja „Kosmos – przyszłość transportu?”, moderowana przez dr. Adama Hoszmana (Szkoła Główna Handlowa w Warszawie), z udziałem prof. Edmunda Wittbrodta (Politechnika Gdańska) oraz prof. Elżbiety Marciszewskiej (Szkoła Główna Handlowa w Warszawie), stanowiła rozszerzenie perspektywy transportu o technologie satelitarne i systemy obserwacji przestrzennej wspierające zarządzanie logistyką.
W programie konferencji znalazł się również panel prowadzony przez prof. dr hab. Marzennę Cichosz (Szkoła Główna Handlowa w Warszawie) pt. „Nowe modele biznesowe w transporcie i ich regulacja”, który osadził dyskusję w problematyce przemian instytucjonalnych i rynkowych determinujących funkcjonowanie współczesnego transportu. W centrum rozważań znalazły się procesy redefinicji modeli biznesowych w warunkach rosnącej presji regulacyjnej oraz dynamicznych zmian technologicznych i rynkowych. W trakcie panelu podkreślano, że współczesne przekształcenia sektora transportowego coraz rzadziej mają charakter liniowy, a coraz częściej wynikają z jednoczesnego oddziaływania regulacji publicznych, innowacji technologicznych oraz zmian po stronie operatorów rynkowych. Dyskusja moderowana przez prof. Cichosz uwidoczniła napięcie pomiędzy potrzebą elastyczności modeli biznesowych a koniecznością ich dostosowania do rosnącego poziomu regulacji oraz wymogów stabilności systemowej.
W ramach sesji „Globalne łańcuchy dostaw na rozdrożu: jak sprostać wyzwaniom transportu”, moderowanej przez dr Elżbietę Szarugę (Uniwersytet Szczeciński), dyskusja wyraźnie wykroczyła poza poziom pojedynczych problemów operacyjnych, koncentrując się na pytaniu o trwałość i odporność współczesnych systemów transportowych. Wystąpienia nie tworzyły jedynie zestawu odrębnych analiz, lecz zaczęły ujawniać wspólną oś interpretacyjną: transport funkcjonuje dziś w warunkach utrwalonej niestabilności, w której zmienność otoczenia przestaje być wyjątkiem, a staje się stanem systemowym.
W tym kontekście dr inż. Damian Bonk (Uniwersytet Szczeciński) wskazał na ograniczenia rozwoju transportu intermodalnego w Europie, wynikające z utrzymujących się barier infrastrukturalnych i organizacyjnych, co ujawnia rozdźwięk pomiędzy deklarowaną transformacją a jej rzeczywistą implementacją. Dr Jędrzej Charłampowicz (Uniwersytet Morski w Gdyni) przesunął akcent na poziom wewnętrznej struktury przedsiębiorstw transportowych, wskazując, że zdolność adaptacji sektora transportu zależy od stopnia zaawansowania procesowego i gotowości organizacyjnej do wdrażania zmian systemowych. Z kolei analizy dr. inż. Arkadiusza Drewnowskiego (Uniwersytet Szczeciński) oraz dr. inż. Andrzeja Hanusika (Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach) osadziły tę problematykę w skali makro, pokazując, że globalne systemy transportowe ulegają trwałej rekonfiguracji pod wpływem inwestycji infrastrukturalnych oraz zmian układu geopolitycznego, co bezpośrednio wpływa na stabilność korytarzy transportowych. Wystąpienia dr Magdaleny Jażdżewskiej-Gutty (Uniwersytet Gdański) oraz dr. Pawła Mieczana (Uniwersytet Szczeciński) dopełniły ten obraz, ujawniając rosnącą presję decyzyjną w warunkach niepewności oraz coraz silniejsze powiązanie transportu z dynamiką handlu międzynarodowego. Natomiast dr inż. Rafał Śpiewak (Uniwersytet Gdański) wskazał, że cyfryzacja nie stanowi już jedynie narzędzia wspierającego, lecz staje się czynnikiem strukturotwórczym dla całych systemów transportowych.
